తెలంగాణ రాజకీయాల్లో ప్రస్తుతం ‘ప్రతిపక్ష నేత అసెంబ్లీకి రాకపోతే ఆయన హోదా రద్దు చేయవచ్చా’ అనే అంశంపై పెద్ద ఎత్తున చట్టపరమైన, రాజకీయ చర్చ నడుస్తోంది. అయితే, కేవలం ‘ప్రతిపక్ష నేత’ అనే పదవికి మాత్రమే ప్రత్యేకంగా విడిగా గైర్హాజరు నిబంధనలు ఉండవు. ఒక శాసనసభ్యుడిగా సభకు హాజరుకాకపోతే వర్తించే రాజ్యాంగ నిబంధనలే ఆయనకు కూడా వర్తిస్తాయి. దీనిపై భారత రాజ్యాంగం మరియు అసెంబ్లీ నిబంధనలు ఏం చెబుతున్నాయో పూర్తి లీగల్ విశ్లేషణ ఓ లుక్ వేద్దాం.
భారత రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 190 (4) ప్రకారం.. రాష్ట్ర శాసనసభ లేదా శాసనమండలి కి ఎన్నికైన ఏ సభ్యుడైనా సభ అనుమతి లేదా ముందస్తు నోటీసు లేకుండా నిరంతరాయంగా 60 రోజుల పాటు అన్ని సమావేశాలకు గైర్హాజరైతే, సదరు సభ ఆయన స్థానాన్ని ‘ఖాళీ’ అయినట్లు ప్రకటించవచ్చు. ఇక్కడ గమనించాల్సిన ముఖ్యమైన విషయం ఏంటంటే, రాజకీయ విమర్శల్లో 50 రోజులు అని వాడుతున్నప్పటికీ, రాజ్యాంగబద్ధంగా ఆ గరిష్ట పరిమితి ఖచ్చితంగా 60 రోజులు. ఈ 60 రోజులను లెక్కించడానికి కొన్ని ప్రత్యేక మినహాయింపులు ఉంటాయి.
అసెంబ్లీ సమావేశాలు ముగిసిపోయిన కాలం లేదా వరుసగా 4 రోజుల కంటే ఎక్కువ కాలం పాటు సభ వాయిదా పడిన రోజులను ఈ 60 రోజుల లెక్కింపులోకి తీసుకోరు. అంటే, సభ జరుగుతున్న పనిదినాలను బేస్ చేసుకుని మాత్రమే ఈ గైర్హాజరును లెక్కిస్తారు. ఒకవేళ ఏ సభ్యుడైనా ఈ 60 రోజుల పరిమితిని దాటినప్పటికీ, ఆయన సభ్యత్వం ఆటోమేటిక్గా రద్దు కాదు. సభలో ఒక తీర్మానం ప్రవేశపెట్టి, దాని ఆధారంగా సదరు సభ్యుడి సీటు ఖాళీ అయినట్లు ప్రకటించే పూర్తి విచక్షణ అధికారం కేవలం స్పీకర్ కి మాత్రమే ఉంటుంది.
ఒకవేళ ఎమ్మెల్యే సభ్యత్వం రద్దు కాకపోయినా.. ప్రతిపక్ష నేత నిరంతరాయంగా సభకు రాకుండా ప్రజా సమస్యలపై మాట్లాడటంలో విఫలమైతే, సభా నియమావళి ప్రకారం స్పీకర్ సదరు పార్టీలోని ప్రత్యామ్నాయ లీడర్ను ప్రతిపక్ష నేతగా గుర్తించేందుకు లీగల్ అవకాశాలు ఉంటాయి. కాబట్టి, టెక్నికల్గా చూస్తే కేసీఆర్ గారు లేదా మరే ఇతర ప్రతిపక్ష నేత అయినా అసెంబ్లీ పనిదినాల పరంగా వరుసగా 60 రోజులు దాటితేనే రాజ్యాంగపరమైన చర్యలకు ఆస్కారం ఉంటుంది. ప్రస్తుతం కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఈ నిరంతరాయ గైర్హాజరు పనిదినాల లెక్కలను తీయిస్తూ, చట్టపరంగా ప్రతిపక్షాన్ని ఇరకాటంలో పెట్టే వ్యూహంతో ముందుకు సాగుతోంది.
