ఆంధ్రప్రదేశ్లోని అత్యంత కరవు పీడిత ప్రాంతాలైన ప్రకాశం, నెల్లూరు, కడప జిల్లాల ప్రజల మూడు దశాబ్దాల సుదీర్ఘ నిరీక్షణకు ఎట్టకేలకు తెరపడబోతోంది. ఎప్పుడో ప్రారంభమై ఆ తర్వాత ఎన్నో అడ్డంకులు దాటుకుంటూ వచ్చిన పూల సుబ్బయ్య వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ కల ఈ నెలాఖరుకు సాకారం కాబోతోంది. ఒకవైపు సర్వం త్యాగం చేసిన నిర్వాసితులకు నేడే కోట్ల రూపాయల పరిహారం అందుతుండగా.. మరోవైపు ఈ నెలాఖరుకల్లా జలాశయానికి నీళ్లు విడుదల చేసేందుకు కూటమి ప్రభుత్వం ముహూర్తం ఖరారు చేసింది. అసలు ఈ ప్రాజెక్ట్ వెనుక ఉన్న కన్నీటి గాథ ఏంటి? ఈ నెలాఖరున నీరు ఎలా విడుదల కాబోతోంది?
ముందుగా మనం ఈ ప్రాజెక్ట్ ప్రాధాన్యత గురించి మాట్లాడుకోవాలి. ప్రకాశం జిల్లా పశ్చిమ ప్రాంతమైన మార్కాపురం, కనిగిరి, గిద్దలూరు, ఎర్రగొండపాలెం లాంటి ప్రాంతాలు దశాబ్దాలుగా తీవ్రమైన తాగునీటి, సాగునీటి కొరతతో అల్లాడిపోయాయి. భూగర్భ జలాల్లో ఫ్లోరైడ్ పెరిగిపోయి వేలాది మంది యువకులు, వృద్ధులు అంగవైకల్యానికి గురయ్యారు. ఈ భయంకరమైన పరిస్థితులకు చరమగీతం పాడాలనే లక్ష్యంతోనే.. శ్రీశైలం జలాశయం నుంచి వరద నీటిని నల్లమల కొండల కింద నిర్మించిన రెండు భారీ సొరంగాల ద్వారా తరలించి, నల్లమలసాగర్ జలాశయంలో నిల్వ చేసేలా ఈ వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్ను డిజైన్ చేశారు. దాదాపు 4.47 లక్షల ఎకరాలకు సాగునీరు.. 15 లక్షల మందికి స్వచ్ఛమైన తాగునీరు అందించే సంజీవని ఈ వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్.
ప్రాజెక్ట్ నిర్మాణంలో అత్యంత క్లిష్టమైన ఘట్టం.. తమ భూములను, ఇళ్లను, పూర్వీకుల ఊళ్లను ప్రాజెక్ట్ కోసం త్యాగం చేసిన నిర్వాసితుల సమస్య. గత ఐదేళ్లుగా వీరికి పునరావాస ప్యాకేజీ అందక తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు. అయితే ప్రస్తుత కూటమి ప్రభుత్వం ఈ విషయాన్ని ప్రతిష్టాత్మకంగా తీసుకుంది. మొత్తం నిర్వాసితుల కోసం ప్రభుత్వం రూ. 906 కోట్ల భారీ బడ్జెట్ను మంజూరు చేసింది. ఇందులో భాగంగానే బుధవారం నాడు మరో 1600 కుటుంబాలకు సుమారు రూ. 200 కోట్ల మేర పెండింగ్ పరిహారాన్ని ప్రభుత్వం నేరుగా వారి ఖాతాల్లోకి పంపిణీ చేస్తోంది. దశాబ్దాల పాటు పెండింగ్లో ఉన్న ఆర్ అండ్ ఆర్ ప్యాకేజీ లభించడంతో ఆయా గ్రామాల ప్రజలు హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
మరి ఈ నెలాఖరున నీరు ఎలా విడుదల కాబోతోంది..? జలవనరుల శాఖ మంత్రి నిమ్మల రామానాయుడు ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం.. అత్యంత కఠినమైన కొల్లంవాగు వద్ద తవ్వకం పనులు పూర్తయ్యాయి. అలాగే 19 కిలోమీటర్ల పొడవైన రెండో సొరంగం లైనింగ్ పనుల్లో కేవలం చివరి 150 మీటర్లు మాత్రమే పెండింగ్ ఉంది, అది కూడా శరవేగంగా ముగింపు దశకు వచ్చింది. ప్రస్తుతం శ్రీశైలం జలాశయంలో నీటి మట్టం 870 అడుగుల వద్ద పుష్కలంగా ఉంది. వెలిగొండ ప్రాజెక్ట్లోకి నీరు ప్రవహించాలంటే కనీసం 855 అడుగుల నీటిమట్టం అవసరం. అంటే ప్రస్తుతం ఉన్న నీటి నిల్వలతో రోజుకు 1 టీఎంసీ చొప్పున, కేవలం 10 నుండి 15 రోజుల్లోనే ఏకంగా 10 టీఎంసీల కృష్ణా జలాలను నల్లమలసాగర్కు పంపించే అద్భుతమైన అవకాశం లభించింది.
ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇంత వేగంగా ముగింపు దశకు రావడం వెనుక ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు పట్టుదల స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ప్రతి 15 రోజులకు ఒకసారి స్వయంగా ఆయనే ప్రాజెక్ట్ పురోగతిపై ఉన్నత స్థాయి సమీక్షలు నిర్వహిస్తూ వచ్చారు. గత ప్రభుత్వం నిర్లక్ష్యం చేసిన ఫీడర్ కెనాల్స్, రిటైనింగ్ వాల్ పనుల కోసం కూటమి ప్రభుత్వం ప్రత్యేకంగా నిధులు కేటాయించి పనులను పరుగులు పెట్టించింది. నిర్వాసితుల గ్రామాలు పూర్తిగా ఖాళీ చేయించి, వారికి పూర్తి న్యాయం చేసిన తర్వాతే ఆగస్టు నెలాఖరులోగా సీఎం చంద్రబాబు చేతుల మీదుగా ఈ ప్రాజెక్ట్ను ఘనంగా ప్రారంభించి నీటిని విడుదల చేయనున్నారు. ఏదేమైనా.. దశాబ్దాల వెలిగొండ కల సాకారం కావడం, ప్రకాశం జిల్లా పశ్చిమ ప్రాంతం పచ్చబడబోతుండడం యావత్ ఆంధ్రప్రదేశ్కు గర్వకారణం.
